Macierzyństwo a rynek pracy
Czy pani planuje dzieci? – słyszy, choć nie powinno, wiele kobiet w trakcie rozmów rekrutacyjnych. I wciąż wielu pracodawców zadaje je z obawy przed zatrudnianiem osób, zwłaszcza kobiet, które mają lub będą miały małe dzieci. Istnieje niezerowe prawdopodobieństwo, że tym samym utrudniają sami sobie drogę do sukcesu!
Na rynku pracy wciąż często – niestety – spotkać się można z przekonanie, że zatrudnienie kobiety, która jest mamą małego dziecka (lub dzieci), to kłopot i nieopłacalny ruch dla pracodawcy. Przekonani o tym pracodawcy często dokładają swoje „trzy grosze” do „kary za macierzyństwo”. Tym pojęciem określa się negatywne konsekwencje macierzyństwa ponoszone przez kobiety łączące role rodzinne i zawodowe.
Pierwszy sygnał ostrzegawczy, że pracodawca może mieć takie przekonanie, pojawia się często w pierwszym kontakcie pomiędzy kandydatką a organizacją – w trakcie rozmowy rekrutacyjnej. To pytania o planowanie założenia rodziny i pytania o posiadanie dzieci.
Wg badań Małgorzaty Szyszki z 2016 roku jedną z najczęstszych form dyskryminacji w życiu zawodowym, z którą zetknęły się respondentki, było nierówne traktowanie ze względu na posiadane dzieci lub ciążę (43%). Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich podaje, że 32% badanych doświadczyło w swoim otoczeniu sytuacji, gdy podczas rozmowy kwalifikacyjnej zapytano kandydatkę o plany rodzinne. A podejmowanie decyzji o zatrudnieniu, które brałoby pod uwagę odpowiedź kandydatki na to pytanie – naruszałoby w art. 18 [3a] Kodeksu Pracy, który stanowi o równym traktowaniu w zatrudnieniu. Nie ma więc powodu, by pracodawca zadawał je w czasie rozmowy.
W tym świetle na ironię zakrawa fakt, że żywiący to przekonanie pracodawcy, „w trosce” o wyniki finansowe wkładający energię raczej w unikanie zatrudniania kobiet z dziećmi, niż w budowanie przyjaznego i wspierającego pracownice miejsca pracy – prawdopodobnie osiągają cel odwrotny do zamierzonego.
Mit szkodliwy społecznie, gospodarczo i… biznesowo
Zatrudnianie kobiet, a także matek, daje korzyści nie tylko społeczne (promuje równość płci, daje możliwość rozwoju zawodowego pracownikom niezależnie od niej), ale także biznesowe – może po prostu pozytywnie wpływać na sukces organizacyjny.
Fot. Weronika Dyląg
Badania McKinsey i LeanIn.org dostarczają kluczowych statystyk pokazujących wyraźną korelację między różnorodnością organizacyjną a wynikami finansowymi.
Firmy, w których udział kobiet w komitetach wykonawczych jest najwyższy, osiągają nawet o 47% wyższą stopę zwrotu z kapitału własnego. W przeciwieństwie do tego, przedsiębiorstwa, w których na stanowiskach kierowniczych nie zasiadają kobiety, osiągają niższe wyniki finansowe.
McKinsey podkreśla, że sama korelacja nie dowodzi bezpośredniej przyczynowości. Jednak dane z ostatnich dziesięciu lat konsekwentnie pokazują, że istnieje istotny związek między obecnością różnorodności na poziomach kierowniczych a lepszymi wynikami finansowymi firm.
Natomiast już z naszego podwórka, Polski Instytut Ekonomiczny szacuje, że wzrost wskaźnika zatrudnienia kobiet przyczynił się do ok. 2/5 wzrostu gospodarczego Polski. Ponadto jak podaje raport „Macierzyństwo a aktywność zawodowa” jeśli więcej kobiet podejmie pracę, szacunkowo nasze PKB może być wyższe o 270 mld złotych w 2025 roku.
Trochę psychologii
Choć przyczyna takiego stanu rzeczy nie musi być powiązana po prostu z płcią, lecz bardziej pośrednio – np. ze sposobem, w jaki socjalizowane są dziewczynki, a potem – kobiety, pracowniczki często odznaczają się wieloma pożądanymi cechami. Czym kobiety się wyróżniają? Bogdan Wojciszke podaje kilka takich cech. Przede wszystkim –są to zdolności komunikacyjne. Kobiety często są lepsze w komunikacji niewerbalnej, co obejmuje zarówno zdolność nadawania, jak i odbierania sygnałów niewerbalnych. To czyni je efektywnymi w zarządzaniu interakcjami społecznymi i konfliktami. Kolejnymi zasobami osobowościowymi kobiet jest empatia i umiejętności społeczne. Kobiety często wykazują większą empatię i koncentrację na relacjach społecznych, co jest cenne w budowaniu zespołów i utrzymywaniu zdrowego środowiska pracy. Wspierają one atmosferę współpracy, co jest kluczowe w dynamicznych i złożonych środowiskach pracy. Według Wojciszke kobiety w porównaniu do mężczyzn są nieco bardziej otwarte, zdolne do szukania kompromisu i sumienne.
Badania
W badaniu „Kobiety na polskim rynku pracy – 2023” kobiety wskazywały swoje najważniejsze mocne strony w pracy. Najczęściej wymieniały samodzielność w wykonywaniu zadań – 63% badanych. Kolejne były zdolność do nabywania nowej wiedzy (56%) oraz umiejętność adaptacji do nowych warunków (49%). Ważne było także szybkie uczenie się nowych technologii, co wskazało 47% respondentek.
Kobiety podkreślały także swoje mocne strony w zakresie postawy i relacji w pracy. Do nich należało pozytywne nastawienie do wyzwań i trudności zawodowych (46%) oraz empatia wobec współpracowników (45%). Istotne było również budowanie dobrych relacji z przełożonymi (42%) i klientami (41%).
Fot. Weronika Dyląg
Dbałość o szczegóły, odpowiedzialność, otwartość na doświadczenia to cechy szczególnie cenione w wielu branżach i na różnych stanowiskach. A ich występowania możemy spodziewać się wśród matek. Analizując role przywódcze w społeczeństwach patriarchalnych, które dominują na świecie, można zauważyć, że chociaż władza często kojarzona jest z męskością, to badania nie wykazują istotnych różnic między płciami w kontekście zdobywania i sprawowania władzy. Kobiety nie różnią się od mężczyzn pod względem stylu czy efektywności zarządzania. Pomimo stereotypowych preferencji dotyczących stylu zarządzania, w praktyce zarówno kobiety, jak i mężczyźni potrafią skutecznie dostosować się do obowiązujących w organizacjach wymagań.
Dlaczego warto zatrudniać mamy?
Z raportu „Macierzyństwo a aktywność zawodowa” opracowanego przez Fundację Rodzic w mieście wynika, że 94,4% niepracujących zawodowo mam planuje powrót na rynek pracy. Zwłaszcza że tradycyjny model rodziny ulega zmianie, co wspierają także kolejne proponowane rozwiązania legislacyjne – i ojcowie coraz częściej angażują się w aktywnie w życie rodziny i codzienną opiekę nad dziećmi.
Jak skorzystać może pracodawca, który zdecyduje się taką zatrudnić? Wspomniany raport wspomina o bardzo konkretnych zaletach:
- Możliwość zatrudnienia osoby z wieloletnim doświadczeniem zawodowym.
- Posiadają jasno określone cele życiowe i są stabilne życiowo.
- Dodatkowo są wydajne i zaangażowane w pracę. Chcąc wrócić do domu do dziecka, efektywnie wykonują swoje obowiązki.
- Zatrudniając matkę, zyskujemy lojalnego i oddanego pracownika. Przeprowadzone badanie pokazuje, że matki cenią pracodawców oferujących wsparcie i rzadko decydują się na zmianę pracy.
- Co więcej, kompetencje miękkie, które matki rozwijają w trakcie opieki nad dziećmi, takie jak empatia, organizacja, umiejętność rozwiązywania konfliktów, wielozadaniowość, wpływają pozytywnie na pracę zespołów.
- Wprowadzenie większej różnorodności do organizacji.
- Życiowe doświadczenia matek przynoszą nowe, cenne perspektywy do rozwiązań zespołowych.
Nie ma czegoś takiego jak „darmowy lunch”
Niechęć pracodawców do zatrudniania kobiet planujących rodzinę, a zwłaszcza matek, wynika nie tylko ze stereotypów dotyczących ról płciowych. Często opierała się też na podejściu, w którym to pracownik miał włożyć cały wysiłek w pracę i relacje w firmie. Mądrzy pracodawcy wiedzą jednak, że aby czerpać korzyści z zatrudniania mam, sami muszą wykazać zrozumienie i elastyczność. Taka postawa sprzyja lepszej współpracy i zwiększa zaangażowanie pracownic.
Fot. Weronika Dyląg
Jak podaje raport z badań Fundacji Rodzic w mieście, 67% mam uważa elastyczne godziny pracy za największe wsparcie. Dzięki temu mogą łatwiej łączyć obowiązki zawodowe z rodzinnymi. Z kolei 48% mam ceni możliwość pracy zdalnej. Wiele z nich wróciłoby szybciej do pracy po urodzeniu dziecka, jeśli pracodawcy rozważyliby zatrudnienie w niepełnym wymiarze godzin.
Zależnie od organizacji pracy i możliwości pracodawcy, można wprowadzać różne ułatwienia, takie jak przyzakładowe żłobki czy przedszkola, a także przestrzeń do karmienia. Ponadto warto oferować dodatkowe pozakodeksowe dni urlopowe lub płatne dni wolne. Dodatkowo warto organizować warsztaty rozwojowe. Należy również wspierać zmianę społeczną, wprowadzając ułatwienia dla ojców. Elastyczne godziny pracy, a także praca zdalna i hybrydowa pomagają rodzicom obu płci lepiej zorganizować czas, życie i obowiązki.
Niezależnie od wybranych rozwiązań, najlepsze dobiera się, badając potrzeby i obawy pracujących rodziców. Dla 80% polskich pracowników szczęście rodzinne jest jednym z najważniejszych czynników wpływających na zadowolenie z życia. Dlatego zadowolony z życia pracownik pracuje wydajniej i z większym zaangażowaniem.
Kultura organizacyjna
Niechęć pracodawców do zatrudniania kobiet planujących rodzinę, a zwłaszcza matek z dziećmi, wynika nie tylko z utrwalonych przekonań o rolach płciowych. Wynika także z przekonania, że to pracownik ma włożyć cały wysiłek w pracę i relacje z firmą. Mądry pracodawca wie jednak, że jeśli chce czerpać korzyści z zatrudniania mam, musi okazać zrozumienie i wsparcie dla ich potrzeb.
Wprowadzanie przyjaznych rodzicom rozwiązań ma również znaczenie dla kultury organizacyjnej. Osoby planujące rodzinę rzadziej obawiają się utraty pracy. Z kolei osoby korzystające z urlopów rodzicielskich chętniej i szybciej wracają do obowiązków, jeśli mogą dostosować rytm pracy i wdrożenie do swoich potrzeb.
Kluczowa jest przejrzysta komunikacja zmian i benefitów. Wszyscy pracownicy muszą rozumieć, że nie są to „niezasłużone przywileje”, lecz rozwiązania wspierające funkcjonowanie całej firmy. Jednocześnie należy zadbać, by osoby bezdzietne nie czuły się dyskryminowane. Ich work-life balance musi być respektowany.
Świadome wprowadzanie polityki inkluzywnej i równościowej zwiększa atrakcyjność miejsca pracy. Wspiera lojalność pracowników i ich zaangażowanie w życie firmy. W efekcie przyczynia się do lepszych wyników organizacji.
Wspieramy równość na rynku pracy
W Finture nie tylko jesteśmy otwarci na zatrudnianie kobiet, w tym matek, ale także aktywnie wspieramy pracujących rodziców. Realizujemy politykę społecznej odpowiedzialności, wspierając różnorodność i równość. Na ten moment 40% naszych pracowników to kobiety. Oferujemy elastyczne godziny pracy, pracę hybrydową i zdalną. Nie brakuje też osób pracujących w mniejszym niż pełen wymiarze godzin. Słuchamy potrzeb każdej osoby i staramy się wypracować satysfakcjonujące rozwiązania. Chcemy, aby wszystkie pracujące u nas osoby realizowały się zawodowo na równych warunkach. To wymaga przełamywania barier i stereotypów oraz świadomości, że równe warunki oznaczają różne potrzeby.
Wspieramy zarówno pracujące matki, jak i pracujących ojców. Wiemy, że większe zmiany społeczne i legislacyjne zajmą jeszcze czas, ale dokładamy swoją cegiełkę. Nie jest rzadkim widokiem, że podczas video call ojcowie i matki pokazują swoje dzieci w przerwie. Dzięki normalizacji takich sytuacji wszyscy wiedzą, że wartościowy, zaangażowany i profesjonalny pracownik nie musi zostawiać spraw rodzinnych całkowicie poza biurem, niezależnie od płci. Zarówno ojcowie, jak i mamy mogą liczyć na zrozumienie managerów i managerek w sytuacjach losowych oraz w przypadku chorób dzieci.
Podsumowanie
Wierzymy, że skuteczne miejsce pracy pozwala na łączenie najważniejszych spraw z zawodowymi obowiązkami. Jednocześnie wychodzi naprzeciw potrzebom pracowniczek i pracowników. Uwzględnia fakt, że ich życie nie kończy się w murach biura, lecz toczy także poza nim. Satysfakcja i równowaga we wszystkich wymiarach codzienności mają wpływ na zaangażowanie i efektywność pracy. Dlatego takie podejście to nie tylko ładnie brzmiące zdania, lecz przede wszystkim przyszłość budowania zaangażowanych i efektywnych zespołów.
Źródła
- Why Gender Equity in the Workplace is Good for Business, Mary Sharp Emerson
- Polski Instytut Ekonomiczny (2023), Sytuacja kobiet w Polsce z perspektywy społeczno-ekonomicznej, Warszawa
- „Kara za macierzyństwo” w percepcji kobiet na stanowiskach menedżerskich, Joanna M. Moczydłowska
- Psychologiczne różnice płci, Bogdan Wojciszke
- „Zaangażowane i ambitne. Kobiety na polskim rynku pracy”
- Kobieta na rynku pracy – dlaczego pracodawcy wybierają mężczyzn? – (worksy.pl)
- Czy kobiety w Polsce są dyskryminowane? Czy rządzą nami stereotypy?, Rzecznik Praw obywatelskich
Dołącz do nas
Zrób pierwszy lub już kolejny krok w swojej karierze
Poszukujesz nowych wyzwań? Pracowałeś już w ubezpieczeniach lub bankowości? A może stawiasz swoje pierwsze kroki w świecie IT? Zajrzyj do naszej zakładki kariera i sprawdź czy mamy ofertę dla Ciebie.